SG1


Menu



Đài Tưởng Niệm

Thuyền Nhân

Việt Nam

Tiếp Theo...

* CẦU NGUYỆN VÀ TƯỞNG NIỆM NGÀY THUYỀN NHÂN VIỆT NAM NĂM 2016 TẠI NAM CALI


* 40 NĂM QUỐC HẬN LỄ TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN, BỘ NHÂN ĐÃ BỎ MÌNH TRÊN ĐƯỜNG TÌM TỰ DO


* 30 THÁNG TƯ, TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN (Vi Anh)


* BI SỬ THUYỀN NHÂN (Nguyễn Quốc Cường)


* BIỂN ĐÔNG LỤC BÌNH TRÔI


* CÁI GIÁ CỦA TỰ DO


* CÁNH BÈO BIỂN CẢ (Văn Qui)


* CÂU CHUYỆN CẢM ĐỘNG VỀ CON TÀU MANG SỐ MT065


* CẦU SIÊU BẠT ĐỘ TẠI ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM WESTMINSTER


* CHUYỆN KỂ HÀNH TRÌNH BIỂN ĐÔNG (Nhiều Tác Giả)


* CHỨNG TÍCH ĐỂ ĐỜI: ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN (Vi Anh)


* CHUYẾN VƯỢT BIÊN ĐẪM MÁU (Mai Phúc)


* CHUYẾN VƯỢT BIỂN HÃI HÙNG


* CON ĐƯỜNG TÌM TỰ DO (Trần Văn Khanh)


* CÒN NHỚ HAY QUÊN (Nguyễn Tam Giang)


* DẠ TIỆC VĂN NGHỆ "LỜI NGUYỆN GIỮA BIỂN ĐÔNG" THÀNH CÔNG NGOÀI DỰ KIẾN CỦA BAN TỔ CHỨC


* ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN (Việt Hải)


* ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN TẠI QUẬN CAM (Vi Anh)


* ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM: BIỂU TƯỢNG THIÊNG LIÊNG CỦA NIỀM KHÁT VỌNG TỰ DO VÀ NHÂN QUYỀN


* ĐÊM DÀI VÔ TẬN (Lê Thị Bạch Loan)


* ĐI VỀ ĐÂU (Hoàng Thị Kim Chi)


* GALANG: BIA TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM BỊ PHÁ BỎ


* GALANG MỘT THỜI - MỘT ĐỜI (Nguyễn Mạnh Trinh)


* GIÁNG NGỌC PHỎNG VẤN NHÀ THƠ THÁI TÚ HẠP VÀ NỮ SĨ ÁI CẦM VỀ LỄ KHÁNH THÀNH ĐTNTNVN


* GIỌT NƯỚC MẮT CHO NGƯỜI TÌM TỰ DO (Lê Đinh Hùng)


* HẢI ĐẢO BUỒN LÂU BI ĐÁT


*"HÀNH TRÌNH BIỂN ĐÔNG: TỰ DO, MỘT NHU CẦU THIẾT YẾU, ĐÁNG ĐỂ TA ĐI TÌM"


*HÀNH TRÌNH GIAN NAN TÌM TỰ DO  


* HÀNH TRÌNH TÌM CON NƠI BIỂN ĐÔNG


* HÌNH ẢNH MỚI NHẤT CHUẨN BỊ KHÁNH THÀNH VÀO THÁNG 04-2009


* HÒN ĐẢO BỊ LÃNG QUÊN (Meng Yew Choong)


* HỘI ĐỒNG THÀNH PHỐ VINH DANH ỦY BAN THỰC HIỆN ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM


* HỘI ĐỒNG THÀNH PHỐ WESTMINSTER THÔNG QUA NGHỊ QUYẾT “NGÀY THUYỀN NHÂN VIỆT NAM”


* KHÁNH THÀNH ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM TẠI NAM CALI


* KHẮC TÊN TRÊN BIA TƯỞNG NIỆM (Việt Hải)


* LÀN SÓNG THUYỀN NHÂN MỚI


* LỄ ĐỘNG THỔ KHỞI CÔNG XÂY DỰNG ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM


* LỄ KHÁNH THÀNH TRỌNG THỂ ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM TẠI QUẬN CAM


* LỄ TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN TỔ CHỨC TRANG NGHIÊM TẠI NGHĨA TRANG WESTMINSTER MEMORIAL PARK


* LÒNG NHÂN ÁI (Tâm Hồng)


* LỜI NGUYỆN GIỮA BIỂN ĐÔNG (Thơ Thái Tú Hạp)


* MEMORIAL TO BOAT PEOPLE WHO DIED TO BE DEDICATED SATURDAY


* MỘT CÁI GIÁ CỦA TỰ DO (Trần Văn Hương)


* MƠ ƯỚC "MỘT NGÀY TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN" ĐÃ TRỞ THÀNH SỰ THẬT


* NGÀY THUYỀN NHÂN VIỆT NAM NĂM THỨ 5


* "NGÀY THUYỀN NHÂN VIỆT NAM" TỔ CHỨC TRỌNG THỂ TẠI WESTMINSTER


* NGƯỜI PHỤ NỮ SỐNG SÓT SAU CHUYẾN VƯỢT BIỂN KINH HOÀNG


* NHỮNG CHUYỆN HÃI HÙNG CỦA THUYỀN NHÂN (Biệt Hải)


* NHỮNG NGƯỜI ĐÃ CHẾT ĐỀU CÓ THẬT (Ngô Dân Dụng)


* NHỮNG THÁNG NGÀY YÊU DẤU NƠI HOANG ĐẢO (Tuấn Huy)


* NỖI BẤT HẠNH ĐỜI TÔI (Thùy Yên) 


* NỖI KHỔ CỦA MỘT THUYỀN NHÂN (Thy Vũ Thảo Uyên)


* NƯỚC MẮT CỦA MỘT THUYỀN NHÂN (Nguyễn Mỹ Linh)


* SAIGON TIMES PHỎNG VẤN MỤC SƯ HÀ JIMMY CILLPAM 4 NĂM CÓ MẶT TRÊN TÀU AKUNA CỨU HƠN 5000 NGƯỜI VIỆT NAM VƯỢT BIỂN TÌM TỰ DO TRÊN BIỂN ĐÔNG


* TÀU SẮT BẾN TRE (Tú Minh)


* THẢM KỊCH BIỂN ĐÔNG (Vũ Duy Thái)


* THẢM SÁT TRÊN ĐẢO TRƯỜNG SA


* THỊ XÃ WESTMINSTER VINH DANH TƯỢNG ĐÀI THUYỀN NHÂN


* THÔNG BÁO CỦA ỦY BAN THỰC HIỆN ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VN


* THƠ LÀM KHI ĐỌC TIN THUYỀN NHÂN (Viên Linh)


* THUYỀN NHÂN: ẤN TÍCH LỊCH SỬ


* THUYỀN NHÂN VÀ BIỂN ĐỘNG


* THUYỀN NHÂN VÀ MỘT VÀI HÌNH ẢNH CỨU NGƯỜI VƯỢT BIỂN


* THUYỀN NHÂN VIỆT NAM VƯỢT BIÊN, TỬ NẠN, ĐẾN BỜ TỰ DO ĐÃ GIÚP NHÂN LOẠI NHÌN RÕ ĐƯỢC CHÂN TƯỚNG CỦA CỘNG SẢN (Lý Đại Nguyên)


* TRÔI GIẠT VỀ ĐÂU (Nguyễn Hoàng Hôn)


* TRỞ VỀ ĐẢO XƯA... (Nguyễn Công Chính)


* TỪ TẤM BIA TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN Ở GALANG NHÌN RA CON ĐƯỜNG HÒA GIẢI


* TƯỢNG ĐÀI THUYỀN NHÂN VIỆT NAM ĐÃ CHÍNH THỨC ĐƯA VÀO WESTMINSTER MEMORIAL PARK


* TƯỢNG ĐÀI THUYỀN NHÂN ĐÃ ĐƯỢC ĐẶT VÀO VỊ TRÍ AN VỊ TRONG KHUÔN VIÊN WESTMINSTER MEMORIAL PARK


* TƯỞNG NIỆM QUỐC HẬN 30-4-2012

* VĂN TẾ THUYỀN BỘ NHÂN ĐÃ BỎ MÌNH TRÊN ĐƯỜNG TÌM TỰ DO


* VƯỢT BIỂN (Thanh Thanh)


* VƯỢT BIỂN MỘT MÌNH (Nguyễn Trần Diệu Hương)


* XIN VỀ ĐÂY CHỨNG GIÁM, AN GIẤC NGÀN THU


* XÓA DẤU VẾT TỘI ÁC (Phạm Phú Minh)


 Saigon Times USA

 

 

TUỆ SỸ, VIỄN MỘNG

MẤY KHUNG TRỜI

 

NGUYỄN MẠNH TRINH

 

Có người  yêu thơ và hay  tập tành làm thơ,  sau khi đọc một tác phẩm” Tô Đông Pha, những phương trời viễn mộng” của một người làm thơ viết về một người làm thơ khác (Tuệ Sỹ viết về Tô Đông Pha) đã  cảm khái :

 

“nghe từ thiên cổ

lời ru mênh mang

bước vào cuộc Lữ

mấy chuyến đò ngang.

 Tà dương có khóc

Nắng ngả ánh vàng

Mưa bay thoảng chốc

Thiên địa hoang tàn  

Một người đọc thơ

Nhìn trăng  vừa khuyết

Sinh tử đâu chờ

Vòng quay nhật nguyệt.

Đi vào đất trích

Quanh quẩn nhân gian

Cho tròn vai kịch

Giây phút muộn màng

Phương trời viễn mộng

Sẵn lúc chào đời

Bốn bề gió lộng

Người ơi , Thơ ơi!!”

                                             

Viết về Tô Đông Pha,  mà nghe như viết cho chính mình. Tuệ Sỹ, trong cái  quay  cuồng của lịch sử, đã nhìn vào   chặng lữ hành của lịch sử để tìm vào cõi sâu kín của vòng chuyển dịch.  Ông, không phải trong vai trò thiền sư để đi tìm cái uyên áo mà , với thái độ mơ mộng  lãng mạn đi tìm cho riêng mình  một cõi thơ riêng. Ông  viết :

“ Thơ vẫn là một cuộc lịch nghiệm Riêng và Chung, của Thời Đại và Lịch Sử . Từ cuộc Riêng, Thơ nương theo cánh của Thi và Dịch  để đi về nơi Hoằng Viễn, dẫn Lịch Sử Uyên  Nguyên tụ hội với Thời Đại. Hình như những sự này tôi nghe được từ nơi thơ ủa Tô Đông Pha, nhưng cói nghe lộn hay không thì không biết …’

Kinh Thi và Kinh Dịch  là những trầm lắng suy tư của người xưa,theo  Tuệ Sỹ là hai cánh chim lớn  của con thần nhạn chuyên chở định mạng của dân tộc Trung Hoa bay lượn suốt mấy mươi thế kỷ trên vòm trời  Viễn Đông. Thi và Dịch , là suy ngẫm để tìm đến đích đến rốt ráo của Chân Lý. Và, cũng là những phiến gương soi để tìm lại những bong 1hình vẫn còn hiện hữu dù đã xa xôi những không gian , thời gian muôn trùng…

Có những câu thơ, của thấp thoáng tình Riêng  trong Ý chung. Thấp thoáng nỗi niềm của Tuệ SỸ  trong  ngôn ngữ một thuở Thịnh Đường . Dù thơ lục bát , của ngữ ngôn thuần túy  Việt Nam,  nhưng giấc mộng vẫn vút cao

 

“ Đồi mai ngơ ngác  nụ cười

cánh hồng lả mộng của đời lưu ly

tồn sinh thấp thoáng nẻo về

dấu trơ bãi tuyết, ngoài tê cánh hồng

Sư già, tháp mới , hồn không

Tường rêu đổ xuống đâu đồng vọng Thơ

Gập ghềnh năm tháng , hay chưa?

Đường dài người mỏi , gót lừa kêu đau..”

 

Ôi , những phương trời viễn mộng , của unhững kiếp  nhân sinh  trôi nổi theo dòng thời thế , của nỗi niềm người tha hương lưu lạc ngay trong chính đất nước mình.   Những canh trường mộng , những lời nỉ non  nghe vẳng lại từ hai bờ tịnh không của cảm xúc. Vẫn, vần lục bát , lời của Tuệ Sỹ , làm vẳng nhớ đến  Tô Đông Pha thuở nào  xa xưa:

 

“Đá mòn phơi nẻo tà dương

nằm nghe bước lũ khóc chừng Cuộc Chơi

nghìn năm vang một nỗi đời

gió đưa cuộc lữ lên lời Viễn phương

đan sa rũ mộng phi thường

đào tiên trụi lá bên đường Tử Sinh

đồng hoang mục tử chung tình

Đăm chiêu dư ảnh nóc đình hạc khô,” 

 

Viết về  bài thơ,  viết về cái tâm tình của bờ biển lớn , của  cõi hoang vu  mà thiên nhiên là đại dương bí ảo để , ở đó những dấu chân tỏ mờ trong ngã về  hoang lộ. Tuệ Sỹ viết :

‘ ... Người đã lãng phí trọn vẹn tinh thể của người , để cho thiên nhiên tỏ bày ân tình trơ trọi, như viên sỏi bên đường lây lất với nắng và gió . Nắng lên cùng với dấu hiệu của hao mòn và sụp đổ. Gió lên cùng với những ước nguyện thiên thu phảng phất ra ngoài khung trời  Hoằng viễn và Tịch nhiên. Mộng Phi Thường   được ký thác trong đan sa trong dấu hiệu của trường sinh bất tử, nhưng đường Sinh tử đi trong cõi Hoằng viễn Tịch nhiên , ấy thế mà không bao giờ dừng bước cho Lữ Khách một lần ngụ cư  ở đó . Sống và Chết  vẫn còn như một nỗi đời hư huyễn , vẫn rầm rộ như một cuộc chơi. Giữa khoảng đồng rộng , đồng trống, đồng không mông quạnh. Mục tử đăm chiêu tư lự  những chuyện đường đời. Và Lịch sử qua bóng dáng con Hạc gầy, rồi tự hỏi; Đâu là Cõi Mộng Thiên Thu?..”

Đọc  “ Tô Đông Pha , những phương trời viễn mộng “ của Tuệ Sỹ để thấy từ một người hậu sinh sau những thế kỷ dài đã chia sẻ với Người Thơ những nỗi niềm của những người tri kỷ.  Thời  thế có khác , đất nước có khác , nhưng chất Thơ vô cùng bát ngát của những phương trời mở ra mênh mông những cánh vỗ  để đi vào cái tận cùng của ngữ ngôn ,  để bay vào cái vô tận của ý tưởng. Viết về thơ đã khó , giải thích thơ lại khó hơn nhưng tái tạo lại không gian thơ, lại khó bội phần. Thơ ở trong thơ, không chỉ là cái khám phá hời hợt bên ngoài , mà , Thơ có tham vọng  đi sâu vào cõi vô thủy vô chung của những nốt lặng của một bản trường ca  chưa hoàn tất . Chinh cái dở dang ấy , là thái độ của người thơ, dù trong hoàn cảnh lao lung  cấm cố , bốn bề là những bức tường đá lạnh lùng , mà , hồn vẫn thoát đi , bay bổng , không có gì ngăn chắn được . Thơ,  là thái độ sống , là sự thản nhiên của người hiểu biết được cái vô cùng nhỏ nhoi  nhưng cũng vô cùng lớn lao của tâm thức con người…

Một buổi tối, đọc lại tập thơ. Giấc Mơ Trường Sơn. Không dừng lại được, ngồi dậy bật máy , viết..  Những tâm cảm đón nhận được từ những câu thơ. Như những làn sóng lan tỏa từ măt nước yên tịnh. Ngoài trời chắc khuya lắm thì phải.  Và những giọt mưa, mù mịt đất trời .Sắc không , còn mất, có lúc như hơi thở nhẹ. Lắng nghe từ vô thức, tôi đọc…

Có những điều, nói nhiều mà chẳng đủ. Cũng như có những việc , nói ít  mà vẫn thừa. Chuyện thi ca,  có khi chỉ  một giây phút, hiểu rồi , sẽ bất khả tư nghị. Tôi không dám làm người vẽ rắn thêm chân,  vẽ rồng thêm cánh. Mà, tôi chỉ diễn tả cái tâm chân thực của mình. Đọc rồi cảm, cái quá trình ấy phải chăng là lúc này, khi mọi lắng đọng đã theo giấc ngủ ngon vút mất. Thơ như cáinh tay lay động, thức tỉnh ngũ quan..

Đóng lại tập thơ. Với bài thơ cuối . Những câu lục bát đơn sơ. Như một lời nhắn nhủ . Có thể với chính mình nhưng cũng có thể là một ai khác, cùng mang khắc khoải trong lòng.  Một chút vỗ về, một chút  xao động thoảng qua. Bước chân ai, đi về, biền biệt.

 

“Khói ơi , bay thấp xuống đi

Cho ta nắm lại  chút  gì  thanh xuân

Ta đi trong cõi Vĩnh hằng

Nhớ tàn cây nhỏ mấy lần ra hoa.”

  

Tại sao lại nhớ những lần cây nhỏ ra hoa ? Có phải vì ý niệm thời gian ? Tôi nghĩ  là không phải. Mổi lần ra hoa, là một lần sự phát triển đến mức tuyệt đối . Trong hành trình của con người, có phải la  đi  tìm  một  cái  gì   tuyệt  đối  mà  chẳng  bao giờ nắm bắt được. Cõi vĩnh  hằng,  có khi là khói sương, là những mong manh vô định….

Giấc mơ Trường Sơn.Những bài thơ có man mác ý tình, của cái tâm như biển động lúc nào cũng trào khơi theo ngàn sóng vỗ. Không nói đến thời thế mà quê hương vẫn hiển hiện trong thơ.  Những nhọc nhằn của một thời đại nhiều máu lệ.  Những giấc mơ của những người tham dự vào lịch sử một cách bất đắc dĩ. Những người nhìn thấy Trường Sơn vòi vọi nhân chứng.

Quê hương, những bước chân đi của mười năm, những mốc thời gian đau đớn.

 

“Ngọn gió đưa anh đi mười năm phiêu lãng

Nhìn quê hương qua dấu tích điêu tàn

Triều Đông Hải vẫn thầm thì  cát trắng

Truyện tình người và nhịp thở Trường Sơn.

Mười năm nữa anh vẫn lầm lì phố thị

Yêu rừng sâu nên khóe mắt rưng rưng

Tay anh với trời cao chim chiều rủ rỉ

Đời lênh đênh thu cánh nhỏ bên đường

Mười năm sau anh băng rừng vượt suối

Tìm quê hương trên vết máu đồng hoang

Chiều khói nhạt như lòng ai còn hận tủi

Từng con sông từng huyết lệ lan tràn

Mười năm đó anh quên mình   sậy yếu 

Đôi vai gầy từ thuở dựng quê hương

Anh cúi xuống nghe núi rừng hợp tấu

Bản tình ca vô tận của Đông phương

Và ngày ấy anh trở về phố cũ

Giữa con đường còn rợp khói  tang thương

Trong mắt biếc mang nỗi hờn thiên cổ

Vẫn chân tình như  mưa lũ biên cương"

Có phải đó là tự truyện của một người Việt Nam ? Ở bên kia ? hay bên này? Của chiến tuyến đã vạch sẵn từ bao nhiêu năm nay .  Dường như  đó là  nỗi niềm chung mang của cả một thế hệ? Ở phố thị, lầm lì với những tâm tình  khó ngỏ thành lời.  Trời  thì  cao  mà bàn tay thì  khó với tới những ước nguyện và chim trời thì  lênh đênh những  cánh nhỏ ngơ ngác bên đường. Mười năm rồi tiếp mười năm,, quê hương vẫn chỉ là những con sông huyết lệ.  Ngày trở về phố cũ vẫn man mác nỗi hờn thiên cổ , của những người hình như mất mát một quê hương.

Thơ Tuệ Sỹ, trong ngôn ngữ bình dị có những suy tư thâm trầm.  Xúc cảm hình như cố gắng để lắng đọng lại và ý tưởng cũng được trình bầy một  cách  gián tiếp  để trong màn  sương   mờ  ảo ấy,  thấy được cái lẽ xoay vần của thời thế.

Thi sĩ   cũng làm thơ tù . Cũng những ngày biệt giam, cũng những bức tường cao nhưng sao lồng lộng gió và đầy trăng sao. Cái thong dong của tâm thể đã vượt quá cái cùm gông của thân xác …

 

“…Vẫn khúc điệu tự ngàn xưa ám  khói

Ép thời gian thành rượu máu trong xanh

Rượu không nhạt mà thiên tài thêm cát bụi

Thì ân tình ngây ngất cõi mong manh

Xô hồn ta lảo đaỏ giữa tường cao

Đổi hình hài con mắt vẫn đầy Sao.”

 

Viết ở trại giam Phan Đăng Lưu mà tưởng đến quán trọ của ngàn sao, có lẽ chỉ có một mình Tuệ Sy ! Sự tưởng tượng ấy như cánh buồm đưa con thuyền ra khơi về chân trời nào mênh mông chỉ có được từ những hồn thơ trải theo muôn dặm bát ngát. Thơ , vô úy , thong dong. Thơ, như trèo qua được con dốc thực tại để đến một nơi ,  rộng khắp  bao la

 

“Mắt em quán trọ của ngàn sao

Ngọt ngất hoang sơ ánh rượu đào

Pha loãng nắng tà dâng cát bụi

Ấm lòng khách lữ bước lao đao

Mắt huyền  thăm thẳm mượt đêm nhung

Mưa hạt long lanh rọi nến hồng

Sương lạnh đưa người xanh khói biển

Bình minh quán trọ nắng rưng rưng.”

 

Có những vần thơ ngưng đọng, xót xa. Như những thề nguyền, hứa hẹn cho những bước chân lên đường. Những hùng tráng trộn lẫn với bi thương.

 

 “… Ta đã hát những bài ca của suối

Gã anh hùng bẻ vụn mặt trời

Gọi quỷ sứ từ âm ty kéo dậy

Ngập rừng xanh lấp lánh ma trơi

Đêm qua chiêm bao ta thấy máu

Từ sông Ngân đổ xuống cõi người

Bà mẹ soi tim con thành lỗ

Móc bên trong hạt ngọc sáng ngời .”

Những câu thơ diễn tả  tâm trạng của một người muốn làm chuyện đội đá vá trời.  Ta đã hát những bài ca của suối. Gã anh hùng bẻ vụn mặt trời… Lời suối thầm thỉ muôn năm. Hát bài ca đó , có phải là từ thiên thu vọng lại. Gã  anh hùng? Ta ? Hay kẻ khác ? Bẻ vụn mặt trời, để đêm tối kéo về, để quỷ sứ từ âm ty kéo dậy, để hãi hùng rừng núi những ánh ma trơi…

Một bài thơ viết giữa những ngày tháng tư năm 75 ở Nha Trang, lúc tình trạng đất nước nghiêng ngửa thẳm đen. Bài thơ, như một mốc dấu tích cho những ngày tháng không thể xóa nhòa trong tâm khảm những người dân Việt.

 

“Phố trưa nắng đỏ cờ hồng

Người yêu cát bụi đời không tự tình

 Sầu trên thế kỷ điêu linh

 Giấc mơ hoang đảo thu hình tịch liêu

 Hận thù sôi giữa ráng chiều

 Sông tràn núi  lở  nước triều mênh mông

 Khói mù lấp kín trời đông

 Trời ơi tóc trắng rủ lòng quê cha

 Con đi xào xạc tiếng gà

 Đêm đêm trông bóng Thiên Hà buồn tênh

 Đời không cát bụi chung tình

 Người yêu cát bụi quê mình là đâu?

 

Cát bụi, từ ngữ được nhắc đi nhắc lại một cách cố tâm. Người yêu cát bụi đời không tự tình. Rồi Đời không cát bụi chung tình. Người yêu cát bụi quê mình là đâu? Cát bụi, hình  ảnh của hỗn loạn, của những lênh đênh ngày tháng. Bài thơ diễn tả nỗi niềm của một người ngơ ngác giữa vần xoay của thời cuộc….Tháng tư năm 75, những ngày tháng chẳng thể nguôi quên. Dù là một thiền sư cố giữ lòng không vọng động. Mà sao vẫn ầm vang thác lũ nỗi niềm.

Thơ Tuệ Sỹ có lúc cô đọng đến chẳng thể ngắn gọn hơn. Như những hé mở, để ở đó tầm nhìn bị kích thích để trải dài tới sâu xa rộng khắp hơn. Không phải thơ haiku của những cây trồng ép mình trong chậu bonsai mà ở đây  tự nhiên  sống  đời  thảo mộc trong khổ hạnh chịu đựng  náu thân vào ngôn ngữ.

 

“Bứt   cọng  cỏ

Đo bóng thời gian

Dài mênh mang"

 

Hay:

 

"Gió cao bong bóng vỡ

Mây sương rải kín đồng

Thành phố không buồn ngủ

Khói vỗ bờ hư không"

 

Buổi sáng tập viết chữ thảo, có một chút mênh mang thời cũ nhưng cũng có những khắc khoải bây giờ. Ban mai  là lúc tấm lòng mở ra, vô tận. Thơ , cũng phơi phới, an nhiên vô ngại :

“Sương mai lịm khói trà

Gió lạnh vuốt tờ hoa

Nhè nhẹ tay nâng bút

Nghe lòng rộn âm ba"

  

Tụê Sỹ . Thiền sư khổ hạnh . Hay một nghệ sĩ phiêu bồng. Hay là chiến sĩ tranh đấu cho dân tộc cho đất nước với sự sắt son kim cương vô hoại.  Thơ cũng trong những góc cạnh ấy để có một đời  sâu sắc phong phu mà ngôn từ bình dị như thanh kiếm gỗ của  Độc Cô Cầu Bại trong tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung  sắc bén hơn vạn lần bảo kiếm. Thơ Tuệ Sỹ, ngôn ngữ đời thường để biểu hiện tấm lòng bồ tát…

 Trong cuộc hành trình, đời sống mở ra những cảm xúc.  Tuệ Sỹ làm thơ trtong cái phơi phới của thiên nhiên,  của núi cao mây trắng , của bến cũ neo thuyền , của mặt biển khơi xao động.  Bài thơ “ Một Bước Đường “ , không có phong vị của một bài hành nhưng  sao nghe như có một điều gì bừng dậy của tâm tư, của những tâm can  bừng bừng ngữ ngôn :

 

“Một bước đường thôi nhưng núi cao

trời ơi mây trắng đọng phương nào?

Đò ngang neo bến chờ sương sớm

Cạn hết ân tình nước lạnh sao

Một bước đường xa xa biển khơi

Mấy trùng sương mỏng nhuộm tơ trời

Thuyền chưa ra biển bình minh đó

Nhưng mấy ngàn năm tống biệt rồi

Cho hết đêm hè trong bóng ma

Tàn thu khói mộng trắng Ngân hà

Trời không ngưng gió chờ sương đọng

Nhưng mấy ngàn sau ố nhạt nhòa

Cho hết mùa thu biệt lữ hành

Rừng thu mưa máu dạy lều tranh

Ta so phấn nhụy trên màu áo

Trên phím dương cầm hay máu xanh…"

 

Giấc mơ Trường Sơn, một tập thơ mỏng nhưng chứa đựng nhiều biển trời và đại dương như thi sĩ Bùi Giáng đã nhận xét khi đọc một bài thơ trong đó. Và tôi xin được trích dẫn lại thay cho lời kết bài viết này :

“… Thi nhân đã mấy phen ngồi ngắm trăng tàn. Ngồi trên một đỉnh đá? Bốn bề rừng thiêng giăng rộng ngút ngàn màu trăng xanh tiếp giáp với chân trời xa xôi đại hải?

Đỉnh đá và hạt muối là hai chốn kết tụ tinh thể của núi và biển. Đỉnh  đá quy tụ về mọi hướng màu trời mây rừng rú.Hạt muối chứa chất cái lượng hải hàm của trùng dương. Đó là cái bất tận của tâm tình đứng sững tại giữa tuế nguyệt phiêu du.. Chỉ một bài thơ , Tuệ Sỹ đã trùm lấp hết chân trời mới cũ từ Đường thi Trung Hoa đến siêu thực Tây phương…”