SG1


Menu



Đài Tưởng Niệm

Thuyền Nhân

Việt Nam

Tiếp Theo...

* CẦU NGUYỆN VÀ TƯỞNG NIỆM NGÀY THUYỀN NHÂN VIỆT NAM NĂM 2016 TẠI NAM CALI


* 40 NĂM QUỐC HẬN LỄ TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN, BỘ NHÂN ĐÃ BỎ MÌNH TRÊN ĐƯỜNG TÌM TỰ DO


* 30 THÁNG TƯ, TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN (Vi Anh)


* BI SỬ THUYỀN NHÂN (Nguyễn Quốc Cường)


* BIỂN ĐÔNG LỤC BÌNH TRÔI


* CÁI GIÁ CỦA TỰ DO


* CÁNH BÈO BIỂN CẢ (Văn Qui)


* CÂU CHUYỆN CẢM ĐỘNG VỀ CON TÀU MANG SỐ MT065


* CẦU SIÊU BẠT ĐỘ TẠI ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM WESTMINSTER


* CHUYỆN KỂ HÀNH TRÌNH BIỂN ĐÔNG (Nhiều Tác Giả)


* CHỨNG TÍCH ĐỂ ĐỜI: ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN (Vi Anh)


* CHUYẾN VƯỢT BIÊN ĐẪM MÁU (Mai Phúc)


* CHUYẾN VƯỢT BIỂN HÃI HÙNG


* CON ĐƯỜNG TÌM TỰ DO (Trần Văn Khanh)


* CÒN NHỚ HAY QUÊN (Nguyễn Tam Giang)


* DẠ TIỆC VĂN NGHỆ "LỜI NGUYỆN GIỮA BIỂN ĐÔNG" THÀNH CÔNG NGOÀI DỰ KIẾN CỦA BAN TỔ CHỨC


* ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN (Việt Hải)


* ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN TẠI QUẬN CAM (Vi Anh)


* ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM: BIỂU TƯỢNG THIÊNG LIÊNG CỦA NIỀM KHÁT VỌNG TỰ DO VÀ NHÂN QUYỀN


* ĐÊM DÀI VÔ TẬN (Lê Thị Bạch Loan)


* ĐI VỀ ĐÂU (Hoàng Thị Kim Chi)


* GALANG: BIA TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM BỊ PHÁ BỎ


* GALANG MỘT THỜI - MỘT ĐỜI (Nguyễn Mạnh Trinh)


* GIÁNG NGỌC PHỎNG VẤN NHÀ THƠ THÁI TÚ HẠP VÀ NỮ SĨ ÁI CẦM VỀ LỄ KHÁNH THÀNH ĐTNTNVN


* GIỌT NƯỚC MẮT CHO NGƯỜI TÌM TỰ DO (Lê Đinh Hùng)


* HẢI ĐẢO BUỒN LÂU BI ĐÁT


*"HÀNH TRÌNH BIỂN ĐÔNG: TỰ DO, MỘT NHU CẦU THIẾT YẾU, ĐÁNG ĐỂ TA ĐI TÌM"


*HÀNH TRÌNH GIAN NAN TÌM TỰ DO  


* HÀNH TRÌNH TÌM CON NƠI BIỂN ĐÔNG


* HÌNH ẢNH MỚI NHẤT CHUẨN BỊ KHÁNH THÀNH VÀO THÁNG 04-2009


* HÒN ĐẢO BỊ LÃNG QUÊN (Meng Yew Choong)


* HỘI ĐỒNG THÀNH PHỐ VINH DANH ỦY BAN THỰC HIỆN ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM


* HỘI ĐỒNG THÀNH PHỐ WESTMINSTER THÔNG QUA NGHỊ QUYẾT “NGÀY THUYỀN NHÂN VIỆT NAM”


* KHÁNH THÀNH ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM TẠI NAM CALI


* KHẮC TÊN TRÊN BIA TƯỞNG NIỆM (Việt Hải)


* LÀN SÓNG THUYỀN NHÂN MỚI


* LỄ ĐỘNG THỔ KHỞI CÔNG XÂY DỰNG ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM


* LỄ KHÁNH THÀNH TRỌNG THỂ ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VIỆT NAM TẠI QUẬN CAM


* LỄ TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN TỔ CHỨC TRANG NGHIÊM TẠI NGHĨA TRANG WESTMINSTER MEMORIAL PARK


* LÒNG NHÂN ÁI (Tâm Hồng)


* LỜI NGUYỆN GIỮA BIỂN ĐÔNG (Thơ Thái Tú Hạp)


* MEMORIAL TO BOAT PEOPLE WHO DIED TO BE DEDICATED SATURDAY


* MỘT CÁI GIÁ CỦA TỰ DO (Trần Văn Hương)


* MƠ ƯỚC "MỘT NGÀY TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN" ĐÃ TRỞ THÀNH SỰ THẬT


* NGÀY THUYỀN NHÂN VIỆT NAM NĂM THỨ 5


* "NGÀY THUYỀN NHÂN VIỆT NAM" TỔ CHỨC TRỌNG THỂ TẠI WESTMINSTER


* NGƯỜI PHỤ NỮ SỐNG SÓT SAU CHUYẾN VƯỢT BIỂN KINH HOÀNG


* NHỮNG CHUYỆN HÃI HÙNG CỦA THUYỀN NHÂN (Biệt Hải)


* NHỮNG NGƯỜI ĐÃ CHẾT ĐỀU CÓ THẬT (Ngô Dân Dụng)


* NHỮNG THÁNG NGÀY YÊU DẤU NƠI HOANG ĐẢO (Tuấn Huy)


* NỖI BẤT HẠNH ĐỜI TÔI (Thùy Yên) 


* NỖI KHỔ CỦA MỘT THUYỀN NHÂN (Thy Vũ Thảo Uyên)


* NƯỚC MẮT CỦA MỘT THUYỀN NHÂN (Nguyễn Mỹ Linh)


* SAIGON TIMES PHỎNG VẤN MỤC SƯ HÀ JIMMY CILLPAM 4 NĂM CÓ MẶT TRÊN TÀU AKUNA CỨU HƠN 5000 NGƯỜI VIỆT NAM VƯỢT BIỂN TÌM TỰ DO TRÊN BIỂN ĐÔNG


* TÀU SẮT BẾN TRE (Tú Minh)


* THẢM KỊCH BIỂN ĐÔNG (Vũ Duy Thái)


* THẢM SÁT TRÊN ĐẢO TRƯỜNG SA


* THỊ XÃ WESTMINSTER VINH DANH TƯỢNG ĐÀI THUYỀN NHÂN


* THÔNG BÁO CỦA ỦY BAN THỰC HIỆN ĐÀI TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN VN


* THƠ LÀM KHI ĐỌC TIN THUYỀN NHÂN (Viên Linh)


* THUYỀN NHÂN: ẤN TÍCH LỊCH SỬ


* THUYỀN NHÂN VÀ BIỂN ĐỘNG


* THUYỀN NHÂN VÀ MỘT VÀI HÌNH ẢNH CỨU NGƯỜI VƯỢT BIỂN


* THUYỀN NHÂN VIỆT NAM VƯỢT BIÊN, TỬ NẠN, ĐẾN BỜ TỰ DO ĐÃ GIÚP NHÂN LOẠI NHÌN RÕ ĐƯỢC CHÂN TƯỚNG CỦA CỘNG SẢN (Lý Đại Nguyên)


* TRÔI GIẠT VỀ ĐÂU (Nguyễn Hoàng Hôn)


* TRỞ VỀ ĐẢO XƯA... (Nguyễn Công Chính)


* TỪ TẤM BIA TƯỞNG NIỆM THUYỀN NHÂN Ở GALANG NHÌN RA CON ĐƯỜNG HÒA GIẢI


* TƯỢNG ĐÀI THUYỀN NHÂN VIỆT NAM ĐÃ CHÍNH THỨC ĐƯA VÀO WESTMINSTER MEMORIAL PARK


* TƯỢNG ĐÀI THUYỀN NHÂN ĐÃ ĐƯỢC ĐẶT VÀO VỊ TRÍ AN VỊ TRONG KHUÔN VIÊN WESTMINSTER MEMORIAL PARK


* TƯỞNG NIỆM QUỐC HẬN 30-4-2012

* VĂN TẾ THUYỀN BỘ NHÂN ĐÃ BỎ MÌNH TRÊN ĐƯỜNG TÌM TỰ DO


* VƯỢT BIỂN (Thanh Thanh)


* VƯỢT BIỂN MỘT MÌNH (Nguyễn Trần Diệu Hương)


* XIN VỀ ĐÂY CHỨNG GIÁM, AN GIẤC NGÀN THU


* XÓA DẤU VẾT TỘI ÁC (Phạm Phú Minh)


Saigon Times USA

CÂU HANH SÔNG PHỐ

 

HOÀNG LỘC

 

 

Có thể bắt chước thầy Đông Hồ để dẫn nhập cho bài viết này? Rằng câu cá là một trong những cái thú của người nhàn nhã ngày xưa. Thế thì đi câu cá chi mà chẳng được, chẳng là người nhàn nhã - cần chi phải câu đúng cá hanh? Ấy nhưng, ai chưa câu hanh, lại chưa biết hết cái thú của người câu cá. Thế thì câu hanh ở bến sông nào chẳng được, chẳng biết hết cái thú của người câu cá - cầu chi phải câu hanh ở bến sông phố ấy nhưng, phải câu hanh sông phố mới rõ ra cái điềm đạm, khôn lanh của loài cá này, mới thấy rằng lôi được một con hanh lên khỏi mặt nước, phải cần thiết một sự kiên trì từ một cuộc đấu trí tay đôi!

Thế sông phố là sông của phố nào? Sông Hàn - Đà Nẵng, Sông Đồng Nai - Biên Hòa, sông Sài gòn hay bất cứ bến nào của những con sông xuyên qua thành phố? Thưa, cá hanh sông phố của bài viết là loài cá hanh ở một nhánh sông Thu Bồn Quảng Nam, chảy qua thị xã Hội An. Bởi dân Quảng chúng tôi, khi nói sông phố, ai cũng chỉ phải hiểu là sông phố Hội. Những sông phố khác, có thể cũng có cá hanh, nhưng chưa chắc cách rình, bắt, tha mồi... đã giống cá hanh sông phố chúng tôi vậy.

Khi tôi rời Hội An, số người câu hanh ở đó tính đúng bốn mươi bốn người, chưa kể số nhóc con vừa ráo máu đầu, cũng tập tành cầm cần câu phá đám. Trong bốn mươi bốn người này, không tính bác Trần Được vì bác đã qua đây trước tôi. Vả lại, bác Được, khi tuổi già, lại ít câu hanh đêm, chuyển qua câu trãnh, câu giếc ban ngày. Bốn tiểu đội câu hanh, dân Hội An chính tông, tuổi từ bốn mươi đến sáu mươi, sáu lăm - từng đêm vẫn xuất phát đi khắp bãi, kè phố Cổ. Rất hiếm người còn chịu thiệt, ngồi rình hanh sông phố. Bởi cá hanh bến Hội An rất khó câu. Cở bác Chính Dân, chú Sử Triệu Nguyên, anh Tám Đặc... một đêm, chỉ năm bảy con hanh nhón, cũng đã là cao thủ.

Năm tôi mười hai tuổi, đã từng lè kè theo người dượng rễ, là lính ma-rin của Pháp, câu hanh sông phố lần đầu. Lúc ấy khoảng sông từ chợ cá Hội An đến đầu cầu Cẩm Nam bây giờ là khu vực cấm. Đồn ma-rin là dãy nhà bác Phán Lữ ra sông - và tòa tỉnh đường lại là đoạn nhà bác Vưu Minh sau này. Tôi nhớ hai chiếc ca-nô Pháp vẫn thường trực ở khoảng sông ấy. Dượng tôi và tôi, sau hồi kèn thổi 9 giờ đêm, sè sẹ xách cặp cần ra bến. Phải nói không đêm nào, cá hanh không cắn câu. Tôi có cảm nghĩ cá hanh dày đặc khúc sông. Cá câu được, không con nào nhỏ hơn bàn tay khép. Mồi câu cũng chẳng cần chọn lựa khó khăn như bây giờ. Chỉ cần một số tôm cắt miếng, tôm ươn càng tốt - cá vẫn cứ ăn sây.

Rác rến, bao bì khắp phố, nhất là từ dãy cư dân dọc bờ sông, thường cứ đỗ hằng ngày ra bến. Nước có cuốn trôi đi, nhưng chẳng thể nào trôi hết, đến nỗi sông phải cạn dần! Hình như ngày nay, trừ giữa lòng sông - chỉ nơi bến cá Hội An là sâu duy nhất?

Cá hanh vì sông cạn mà thưa dần. Hanh lớn thì khôn ngoan, chỉ đứng các nơi hiểm hóc. Bốn mươi năm thôi mà sự bồi lở nhãn tiền. Phần đất bên kia rạp chiếu bóng Hòa Bình cũ, đã không còn dáng vẻ năm xưa? Hướng sông lở về tả ngạn. Vì thế, người ta đã phải làm các kè đá, chắn bớt sự xoi xoáy của sông. Sau năm 1975, cá hanh cũng tìm nơi cư trú mới. Đó là các kè Cẩm Nam, Cẩm Hà.

Cá Hanh di tản. Người câu hanh sông phố có thể đếm đầu ngón tay. Nhiều đêm, đi không về không, tôi vẫn cứ ưa rình hanh sông phố. Có lẽ, trong tôi, câu đêm bờ phố Hội, như một nỗi hoài cổ, một sự tìm về? Ở cõi xưa cũ nào đó trong tôi, vẫn bình thản như sông?

Cá hanh thường ăn theo con nước. Theo thủy triều, nước chảy lên, xuống vừa độ sáng, cá hanh mới bắt mồi. Dân câu nhìn trăng mà xách cần. Cao thủ câu thức ngủ cùng trăng...

Tục ngữ mới của dân câu Hội An: Trăng non Cẩm Hà, trăng già Cẩm Nam. Không nghe ai giỏi nói chi về sông phố. Cá hanh nơi đây, ăn uống không hề chọn bữa. Năm khi mười họa, cá mới chiêu đãi người câu.

Bến phố bây giờ, đoạn từ nhà bác Quảng Thắng lên rạp Hòa Bình, người ta đã rào chắn, đặt ghế như một công viên đêm. Mùa hạ, có thêm các xe nước mía, xe sinh tố, quầy thuốc lá lẻ, những gánh chè rong... Thuyền bè ngày đêm tìm cập đoạn sông này. Tiếng người, tiếng chèo khua... đuổi cá ra sâu. Đoạn này thật chẳng còn ai câu kéo.

Câu hanh sông phố, chính chỉ còn câu, đoạn từ sau nhà bác Quảng Thắng xuống quá chợ cá Hội An. Đoạn bờ ấy quả có mùi vị đặc biệt mà những người Hội An chúng tôi ai cũng biết. Cũng lắm lúc sông trăng đẹp ngời, ấy nhưng chỉ dành riêng cho bọn mê hanh... thưởng lãm!

Cá hanh ăn nhiều nhịp: bắt, tha và nuốt mồi Mỗi nhịp như thế, cá đưa mồi đi xa thêm. Theo các tiền bối câu hanh - đêm, khi vắng người, cá hanh lết sát bờ tìm mồi. Cho nên, rà mồi từ sâu vào cạn, hay gặp cá. Bến phố có bờ đá chắn, có cừ gỗ lâu đời cá hanh thường dựa, tìm ăn cả ốc, hến khi cần.

Chợ cá Hội An sát sông, nên tất cả vi vảy, ruột cá, tôm ươn, từng bữa đều đỗ ra đó cả. Đủ mồi, cá lại sinh tật kén ăn. Nước trong, hanh hay ăn gián đất - là một loại gián phổ biến, chuyên chui rúc trong gạch vụn, nền nhà ẩm thấp hoặc dựa mé chuồng heo. Khi nước đục, có lẽ khó thấy màu nâu đen của gián, cá hanh lại ăn mồi sán lợn (lòi heo), màu trắng, sáng hơn.

Biết vậy, nhưng đừng tưởng dễ kiếm các loại mồi này. Dân sang, cứ thuê người bắt gián, mỗi lọ chừng năm mươi con, giá từ 500 đến 2000 tiền Việt. Còn sán lợn, phải tìm các bạn mổ heo, đặt tiền trước. Vậy mà đôi lúc, hỏng đũa, không mồi câu. Lý do là người nuôi lợn thời nay, cứ ác nhơn cho heo uống nhiều đợt thuốc xổ sán tải, đến nỗi có khi, mổ năm bảy con heo, mà chẳng con nào chịu cung cấp mồi!

Cần câu hanh là một loại trãy mỏng ống, trồng trên đất cát pha thịt để có độ nhẹ. Trãy càng nhặt mắt, ngắn đốt, càng tốt. Ăn thua, phải coi bễu cần, có chân giò gì không. Bễn có lắm nhánh, chân giò nhiều, thường khó uốn thẳng và dễ gãy. Cần phải thật nhẹ để nhậy nghe cá bắt mồi và nhất là khỏi rã tay khi cầm năm sáu tiếng đồng hồ liên tiếp trong đêm. Các thứ cần máy đặt tiền ở Mỹ không thể dùng rà hanh sông phố. Trãy đúng tuổi, đốn đúng mùa, gặp cây bền dai lắm. Như bác Chín Dân hiện còn giữ như nâng trứng, hai cây cần nhẹ tưng, mua cách đây ba bốn chục năm.

Cụ Trưởng Nhung nổi tiếng một thời về nghệ thuật câu cá. Lúc sinh tiền, cụ là một trong vài tay câu bậc nhất. Nghe nói, cụ từng bắt nhiều con hanh sè, với cần yếu và cước mảnh - lại dùng loại cước Trung Hoa ngày trước, từng sợi ngắn, thô - phải chuốt nối trước khi câu. Cụ đã tự sản xuất bằng tay một loại lưỡi câu thời danh: lưỡi Trưởng Nhung. Hiện nay, hai người con trai cụ vẫn theo đuổi nghiệp cha. Nhưng có lẽ, chỉ anh Bảy, con thứ cụ Trưởng, là được chân truyền?

Anh Bảy, cứ đến mùa trãy, lại thuê xe đi lùng sục các thôn làng đất Quảng. Anh mua trãy tươi, về phơi vừa độ nắng, mới làm mắt và uốn nắn cẩn thận. Coi anh Bảy uốn cần, thật kỳ thú! Một cây trãy cong queo, qua tay anh, thẳng như đường tên đi. Không trách, anh mua một cây trãy tươi với giá 200, lại bán một cây cần đến 2 hoặc 3000 đồng.

Dân câu bảo có cây cần-câu-không-ra-cá. Có cây, cá lại ăn sây. Nhiều người tính mắt trãy theo bốn chữ sinh, lão, bệnh, tử để cắt cần. Tính từ gốc lên ngọn, mắt cuối cùng nhằm chữ sinh hoặc lão là tốt, giúp cần câu không gãy bất tử. Chú Sử Triệu Nguyên cho biết thêm, theo kinh nghiệm mua cần câu, hễ cây trãy nào có chim chèo bẽo làm tổ, cây đó sát cá dữ tợn. Hỡi ôi, thật khó kiếm?

Cước so với cần, khi câu sông phố, là hai cần cước. Ví dụ, cần dài một sãi tay, cước phải gấp hai. Câu cần tay kiểu này, chú Nguyên ưa chơi đến năm sáu cần cước. Cần ngắn, cước dài, rất khó ném mồi. Nhưng cứ thử, cứ tập, việc này rồi cũng làm được. Cả việc mò bắt gián đêm, trong lọ nhỏ - không hay làm, chỉ tổ... thả gián về hang.

Chừng 20 giờ tối, ở bến phố, chịu khó hít quen mùi tanh nồng chợ cá, móc - ném mồi ra sông. Theo thủy triều, nước re re chảy. Nhướn tay giở nhẹ ngọn cần, cao hơn, cao hơn nữa để đưa con mồi dần vào bờ. Cá chưa bắt mồi ư? Thì cứ lặp lại động tác ấy! Sẽ có lần, sẽ có đêm, ta nghe đầu cần khựng lại như bị ngón tay ai búng. Mặc trái tim rung, nín thở, nhích rất nhẹ ngọn cần. Có một sức níu trì mũi cần xuống một quảng thôi, rồi dừng lại. Hanh đã ngậm mồi, ra chớn nước đấy bạn ơi Nhích thêm một lần sợi cước căng, nghe trì nặng hơn, có khi bị lôi đi một đoạn nữa Lúc ấy, thần kinh ta cơ hồ tê dại - để bất chợt, xung động mảnh liệt, ra lệnh cánh tay giật vội. Sợi cước chế nước, cá đau vì mắc lưỡi thép, chạy hoảng. Nhớ là cá lớn, cước mảnh - đừng vội lôi cá vào bờ. Hãy dìu cá chạy từ sâu vào cạn, dìu tránh chân cầu, chân cừ. Thấm đau, cá chạy một hồi mệt nhoài. Khi thấy cá nghiêng lườn mặt nước, nếu cước ngắn, cứ dùng cần hắt cá lên bến - còn cước dài, phải đưa ngọn cần qua khỏi đỉnh đầu, tay trái quơ bắt sợi cước, rồi hai tay lôi nhanh con cá.

Lý thuyết là vậy. Nhưng khi lâm trận, còn tùy. Câu quen, mười lần giật, được năm bảy con hanh. Mới biết câu, giật hoài không mắc. Cái tê sướng nhất của người câu hanh là khi dìu cá chạy. Xúc giác, từ tay cầm cần đã khoác. Tai còn nghe được tiếng cước veo veo. Và mắt, thấy rõ sợi cước cắt xé mặt sông. Khi trời trăng, khi nước ngời, vệt cắt sáng lòa như sao xẹt.

Nhớ có lần, tôi cùng bác tôi câu sông Trà Quế. Ông cụ nghe tôi la ỏm tỏi vì gặp cá lớn, phải bỏ cần chạy tới, đề nghị tôi nhường ông cụ dìu giúp cá lên bờ. Tôi đã lắc đầu nguẩy nguậy. Phải sướng cái tay trước ! Dù sau đó, con cá đã bị sẫy.

Tương truyền, cá cắn câu, bị sẫy nhiều lần, sẽ thành một loài gọi là ngư tinh. Sông phố Hội chắc có nhiều loài này! Bác Chín Dân, Chú Sử Triệu Nguyên, Bác Quảng Thắng, Anh Tám Đặc... đều quả quyết cá hanh song phố biết...kẹp mang. Thấy mồi, cá không dùng miệng để bắt, mà lấy mang để kẹp. Kẹp mồi xong, cá lôi mồi ra sâu, thật sâu - biết an toàn, mới ăn. Nhiều nhịp lôi như thế, cá đánh lừa được người câu. Ai mà chẳng giật trong trường hợp ấy? Đối với những ngư tinh như thế, cần học theo cách câu của bác Trần Được. Tôi đã từng thấy bác Được, tay phải cầm cần, dùng tay trái chống, đôi chân, cả đầu gối bò theo hướng cá lôi mồi. Cá tha đi rất xa bờ nhưng bác vẫn chưa giật vội. Bác nới cần cho cá lôi mãi, đến khi không còn cách nới, buộc bác phải thọc nhúng cả ngọn cần xuống khỏi mặt

nước. Ngư tinh nuốt mồi, bác mới giở cần, bắt cá.

Có ba loại cá hanh: lươm, bạc và đỏ đuôi. Hanh lươm màu đen, bạc màu trắng và hanh đỏ đuôi có ngọn đuôi vàng ối. Hanh đuôi đỏ chỉ sống ở sông toàn nước ngọt. Sông phố, nước sà hai, có cá hanh bạc và lươm. Hanh lươm có sức chạy rất tuyệt, tạo cảm giác mạnh cho người câu.

Dân câu chia cá hanh làm nhiều cỡ. Hanh nhón là loại hanh nhỏ, từ bốn ngón tay hở trở lại. Lớn từ bàn tay trở lên, hanh không còn nhón nữa. Lúc ấy, lại có các cỡ: hanh năm ngón, năm ngón hở, hanh sè, gang chống (bề ngang cá cỡ bằng một gang tay). Riêng chú Sử Triệu Nguyên còn có thêm một cỡ: hanh-cartable-con-Thủy, để chỉ độ lớn vài con hanh chú nói đã câu được, to bằng cái cặp đi học của cô gái út chú.

Người câu hanh Hội An không ai chịu thua ai! Bến nào, những đêm câu, cũng vang tiếng hỏi nhau: mấy lá rồi? Ý hỏi đã câu được mấy con. Tiếng đáp là số con kèm lời khoe cỡ cá. Được một con sè, sẽ đáp gang chống. Một con bốn ngón, có thể hóa thành hanh bàn tay. Hình như cái chân tài một người câu Hội An được cân đo bằng cỡ cá bắt được? Kẻ viết bài này, tính đến ngày xa sông phố, có thành tích cao nhất là một hanh lươm 1kg 470. Không biết đã tài cán chi chưa?

Hanh sông phố mập mạp, tròn trịa hơn các nơi khác. Chú Hà Bông - anh ruột bạn Hà Rê, nhà cận bến, hễ xách cần ra là dặn người nhà lo bắt trước một lon gạo cháo. Có hôm, chú Bông chỉ được một con hanh ba ngón. Vậy mà chú bảo đã nấu một nồi cháo cá ngọt xớt! Đủ biết hanh sông phố ngon tới mức nào.

Có ba cách câu hanh: Câu rà, câu ném (dùng cần ống) và câu vùi. Sông phố, chỉ xử dụng hai cách đầu. Còn cách câu vùi xưa cũ, chỉ thích hợp với những tay sành lặn và ở những bến sông cát trắng. Móc tôm sống, cầm mồi lặn xuống sông, vùi tôm vào cát, gần chớn sâu. Nhớ là phải tạo được một khoảnh nước đục quanh chỗ vùi mồi, rồi quay nhanh lên bờ. Cá hanh tìm thức ăn, nghe động nước, sẽ tụ tới. Thấy tôm, hanh sẽ chụp ngay. Người câu chỉ việc thực hiện động tác nới cước, dụ cá nuốt, rồi giật.

Anh Tường Linh còn cho biết một cách câu hanh mới, dù - theo anh kể anh đã dùng cách này để câu, thời anh còn rất trẻ. Đó là cách câu móc, không cần mồi. Anh bảo có lần đã cùng anh Tạ Ký đi câu hanh. Tạ Ký cầm cần, còn Tường Linh cầm lưỡi câu lặn xuống bến nước. Cá hanh lớn thời ấy chưa biết sợ người? Thấy anh Tường Linh, cá bơi quanh và anh từng dùng móng tay gãi lưng cá! khoái vì đã ngứa, cá đứng im, phành mang mà thở. Và anh Tường Linh đã dùng lưỡi câu móc vào mang cá, rồi giật nhẹ sợi cước. Tạ Ký thấy cần động, hiểu ý, đưa cá lên bờ.

Tôi và anh Tường Linh là chỗ quen thân - biết anh lặn lội đại tài - nhưng nghe kể cái cách câu hy hữu kia, tôi thật nửa tin nửa ngờ!

Đã câu hanh khắp chốn, nhưng với tôi, mê nhất vẫn là câu hanh sông phố. Tôi nghĩ đến yếu tố tâm lý của người đá bóng: sân nhà, khán giả nhà - đã nửa phần chắc thắng. Trên sông quê, phố tình yêu và tinh ngư tri kỷ - câu như thế mới đáng mặt câu.

Nhắc là nhớ. Nhớ, lại mong về. Chưa thể về. Buồn quá Đỗi ! Hẹn một ngày, trong va-li qui xứ, nhất định phải có vài chục trục cước câu Pháp quốc, chia cho anh em, để cùng yên bụng bắt hanh sè sông phố.